Từ các mảnh ghép rời rạc đến Luật Chuyển đổi số mang tính ‘luật khung’
Luật Chuyển đổi số, có hiệu lực từ ngày 1/7, được kỳ vọng sẽ bổ sung mảnh ghép còn thiếu trong hệ thống pháp luật, tạo ra một khung pháp lý thống nhất cho quá trình xây dựng quốc gia số. Luật này được Quốc hội thông qua vào tháng 12/2025, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành đạo luật riêng về chuyển đổi số, thay vì chỉ điều chỉnh nội dung này rải rác trong nhiều luật chuyên ngành.
Theo cơ quan soạn thảo, nhiều năm qua Việt Nam đã đẩy mạnh chuyển đổi số và từng bước hình thành hành lang pháp lý thông qua các đạo luật như Luật Giao dịch điện tử, Luật Viễn thông, Luật Công nghiệp công nghệ số… Tuy nhiên, những quy định này được đánh giá là vẫn mang tính rời rạc, thiếu một cấu trúc chung để hệ thống hóa các quan điểm và định hướng tổng thể về quốc gia số. Luật Chuyển đổi số, với 8 chương và 48 điều, được thiết kế theo hướng "luật khung", kết nối các quy định chuyên ngành hiện có và bổ sung những phần còn trống như kinh tế số, xã hội số và hạ tầng chuyển đổi số.
Một trong những điểm nổi bật được Cục Chuyển đổi số quốc gia nhấn mạnh là lần đầu tiên Việt Nam có một hệ thống khái niệm thống nhất, đầy đủ về chuyển đổi số ở tầm luật. Trước đây, nhiều thuật ngữ, định nghĩa liên quan được sử dụng phổ biến trong chính sách và thực tiễn nhưng chưa có cơ sở pháp lý chung để tham chiếu, dẫn đến cách hiểu và cách áp dụng không đồng nhất giữa các bộ, ngành, địa phương. Luật mới không chỉ làm rõ khái niệm mà còn xác định cụ thể thế nào là hoạt động chuyển đổi số, qua đó tạo căn cứ pháp lý để cơ quan nhà nước tổ chức triển khai.
Trên nền tảng hệ thống khái niệm thống nhất, luật thiết lập các công cụ điều phối quy mô quốc gia như Chương trình chuyển đổi số quốc gia, khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, khung quản trị dữ liệu, khung năng lực số và bộ chỉ số thống nhất. Các công cụ này được xem là nòng cốt để điều phối liên ngành, liên cấp, xử lý những vấn đề vượt ra ngoài phạm vi của từng luật chuyên ngành, từ phát triển hạ tầng số, thúc đẩy kinh tế số đến mở rộng xã hội số. Với việc khung pháp lý được hoàn thiện ở cấp luật, quá trình hoạch định và triển khai chính sách chuyển đổi số dự kiến sẽ có sự nhất quán hơn, giảm chồng chéo và tạo nền tảng pháp lý rõ ràng cho cả khu vực công lẫn khu vực tư nhân.
